Posts tonen met het label linked open data. Alle posts tonen
Posts tonen met het label linked open data. Alle posts tonen

dinsdag 16 juni 2015

Linked Data voor uw bibliotheek! #lodbieb

Het wordt tijd om de link met de bibliotheken te maken. Wie kan dat beter dan Elsbeth Kwant van de Koninklijke Bibliotheek? Zij zal ingaan op vragen als "wat moet de bibliotheek met Linked Data" en "Waarom is de bibliotheeksector goed in Linked Data". Ik ben benieuwd of dit verhaal veel afwijkt van hetgeen David Weinberger hierover gemeld heeft tijdens het EMEA-congres van OCLC.

Elsbeth gaat door over lange termijn visie waar Ruben Verborgh over sprak, maar eerst even perspectief: we zijn pas heel kort geleden gestart met digitaliseren van content, daarom zijn ook nog niet overal uitgekristalliseerde antwoorden voor. Ook op dit terrein zitten we in een transitieperiode. Linked data is het vervolg voor bibliotheken om mensen te helpen bij het vinden van voor hun relevante informatie.

Wat heb je aan linked data?
Slimmer zoeken wordt mogelijk. Bijvoorbeeld in Delpher wordt gebruik gemaakt van een lexicografie die allerlei spellingsvarianten ondervangt bij het zoeken.
Verder zoeken wordt mogelijk doordat verbinding met andere bronnen gemaakt kan worden. Doordat je verbind met bronnen uit andere domeinen krijg je veel meer context bij je zoekvragen (verrijking van de antwoorden).


Ook Elsbeth geeft aan dat er erg veel voorwerk gedaan moet worden, maar daar wordt aan gewerkt. De GGC-data zijn bijvoorbeeld als linked data gepubliceerd. Verder is er wel veel beschikbaar, maar nog erg verspreid. De nationale strategie voor digitaal erfgoed is bedacht om hierin te voorzien. Echter het is heel veel werk. Data worden niet linked geboren, maar moeten linke worden gemaakt. Verbinden vereist werk, ook als dit geautomatiseerd wordt.
Vraag je af of er iets is dat jij alleen kunt of weet en concentreer je daar op. Dit zit meestal in je lokale netwerk en niet in de catalogus - want dat is al geregeld. De grote kracht van linked data zit in het verbinden van je eigen kennis met data uit andere domeinen en niet in verbeteren van de kwaliteit van de data in je eigen domein.
Enno Meijers van de KB roept bibliotheken op om in dit verband ook aan de slag te gaan met bijvoorbeeld kennis beschikbaar maken via Wikipedia. De bibliotheek is in dit verband de organisatie die de verbinding maakt en faciliteert.


Links
http://www.delpher.nl/
https://www.kb.nl/bronnen-zoekwijzers/dataservices-en-apis/ggc-thesauri-als-linked-data
http://www.rijksoverheid.nl/documenten-en-publicaties/publicaties/2015/03/09/nationale-strategie-digitaal-erfgoed.html

Linked Open Data: modegrill of langetermijnvisie? #lodbieb

Ruben Verborgh, onderzoeker semantisch web, van de Universiteit Gent doet de aftrap van het programma. Hij zal ons vertellen waarom Linked Open Data een goed idee is.

Ruben knalt er meteen in: "XML is de toekomst. Alles moet in XML want dat is geschikt voor hergebruik, duurzaam etc. Dit was 15 jaar geleden de boodschap." Is LOD niet een soortgelijke hype is de vraag die hij gaat proberen te beantwoorden. Ook nu eerst maar eens wat basisbegrippen.
Volgens Ruben vormen links de essentie van informatie. Links vormen ook de essentie van het web. In beide gevallen zijn het vaak links die één richting op gaan. De link/relatie geven we een naam. Via de link is vervolgens meer informatie te vinden. Door het vervolgens te automatiseren worden dit heel krachtige mechanismen: computers zijn in staat door op te zoeken wat de link betekent dit vervolgens te interpreteren en vervolgens de juiste gegevens in de juiste context te plaatsen.
Ruben geeft aan dat opslagmethoden vanuit verleden nog steeds bruikbaar zijn. Tabellen en relationele databanken hebben rigide structuur en zijn heel bruikbaar in niet te complexe omgevingen. Rigide en beperkt door hun aard.
Vervolgens kwamen meta-opmaaktalen als XML om dit op te lossen. Grootste probleem hierbij is dat nog steeds geprobeerd wordt om alles in één hierarchie te stopppen. RDF lost dit op door volledige flexibiliteit en interoperabiliteit te bieden. RDF is de basis voor Linked Data.

Tim Berners-Lee definieerde 4 principes voor Linked Data:

  • gebruik URI's als naam voor dingen (kenmerk van een URI is dat deze nooit zal veranderen - voorkomt 404-pagina's)
  • door URI's als HTTP URL beschikbaar te maken zijn ze te zoeken
  • biedt informatie aan via standaarden als RDF en SPARQL
  • link naar andere dingen zodat er meer gevonden kan worden
Verder definieerde Berners-Lee 5 sterren systeem voor linked data:
*                    data is open beschikbaar op web
**                  data is in machineleesbare structuur
***                data beschikbaar als niet gesloten formaat
****               maakt gebruik van w3c standaarden
*****             heeft links naar andere datasets

Het aanbod van Linked Data is heel snel gegroeid de laatste paar jaren. DBpedia is hier een goed voorbeeld van. DBpedia is de RDF-versie van de Wikipedia. Check bijvoorbeeld.

Dan de overstap naar het semantische web. Dit is volgens Ruben een laag bovenop (maar wel geïntegreerd in) het web waardoor machines (intelligent agents) in staat zijn om met deze data dingen voor ons te doen. De agents kunnen werken met intelligente clients (verschillende databronnen, verschillende services) en zorgen voor automatische integratie.
Standaarden voor semantisch web zijn leuk, maar er zijn data en applicaties nodig. Hier zorgt Linked Data voor. Met name als je data vrij beschikbaar wil stellen is het belangrijk dat je deze aanbiedt op volgens de Linked Data principes.

Volgens Ruben hebben wel allemaal voldoende semi-gestructureerde data in tabellen/databases. Deze kunnen worden omgezet naar RDF, maar het is belangrijk om je te realiseren dat dit een continu proces is. Ook moet niet worden gestreefd naar perfectie, want dan ga je nooit starten.
Een tool die kan helpen om data beschikbaar te maken is Open Refine. Dit schoont je data, maar daarmee is het nog geen gelinkte, en daarmee voor machines bruikbare, data. Hiervoor is het nodig om te linken aan thesauri. Dit gebeurt door middel van reconciliation en kan vaak ook al automatisch worden uitgevoerd door Open Refine. Hierna kan de data verrijkt met de links al worden geëxporteerd als RDF.

Er zijn nog een aantal problemen rondom Linked Data. Grote vragen zijn op dit moment hoe integreren en gebruiken we deze. Er zijn publieke SPARQL endpoints, maar hier kleven problemen aan. Dit wordt op dit moment vaak omzeild door API's, maar dan wordt het aanbod ingeperkt (niet alles wordt via API aangeboden) en moet er geprogrammeerd worden om data te tonen. Uitdaging is om hier goede oplossingen voor te vinden. Hier worden wel stappen gemaakt door aantal technieken te combineren. Dit is nog in ontwikkeling, maar wordt wel steeds eenvoudiger zoals Ruben met aantal voorbeelden laat zien.



Links:
http://ruben.verborgh.org/
TED talk Ruben Verborgh
http://openrefine.org/
Linked data for libraries

Linked Data, kun je dat eten? #lodbieb

We beginnen de dag met een snelcursus LOD door Marcel van Mackelenbergh in het dagelijks leven werkzaam bij de belastingdienst. Lid van het Platform Linked Data Nederland, een community met de ambitie om kennis en gebruik van linked data op een hoger niveau te brengen. Dat past dus mooi bij de doelstelling van het LOD-project in Brabant.
Zaaltje is goed gevuld met allerlei bibliotheekmedewerkers uit Brabant en Limburg die graag ingewijd willen worden in de wondere wereld van Linked Data. De toon wordt gezet met Sesamstraatfilmpje met verwarring over perspectiefwisseling tussen hier en daar - dat grote gelijkenis vertoont met de tekst van de veerpont van Drs. P: "de oever waar we niet zijn noemen wij de overkant, die wordt dan weer deze kant zodra we daar zijn aangeland".

Het filmpje illustreert de perspectiefwisseling die ook nodig is om linked date te kunnen begrijpen.
Vervolgens gaat Marcel in op de context van data: bijvoorbeeld adres voor gemeente mag niet op een vakantiepark zijn, waar de belastingdienst dit geen enkel probleem vindt. Dit geldt voor meer gegevens. Dit geldt zelfs voor de geboortedatum: in Turkije is de geboortedatum de dag van aangifte bij de burgerlijke stand. Elk begrip is op die manier op verschillende manieren te definiëren en de definitie hangt vaak af van het perspectief.

Linked data gaat volgens Marcel over samenwerking met anderen met behulp van informatie/gegevens. En dan is het lastig als iedereen zijn eigen definities gebruikt van allerlei begrippen. Hoe abstracter de concepten worden hoe slechter de definities van de begrippen over verschillende gegevensverzamelingen met elkaar in verband te brengen zijn. Linked data slaat daarom de definities en de mapping hiervan vanuit de verschillende domeinen over  en gebruikt meteen de begrippen zelf om met elkaar te verbinden. De begrippen worden gevonden: door ze apart aanwijsbaar te maken door middel van een "http://..." en de rest hierachter is variabel. Hier slaat de verwarring in de zaal toe, Dat is toch gewoon een webadres  - ja en nee zegt Marcel, maar dat is niet belangrijk. Ga het doen en ontdek wat er gebeurd.
Hiermee is de tijd om en gaan we naar de zaal waar we dieper over het fenomeen Linked Data zullen worden voorgelicht.



Linked Open Data en bibliotheken #lodbieb

Vandaag organiseert Cubiss bij Seats2Meet op Strijp-S in Eindhoven een bijeenkomst over Linked Open Data (hierna af te korten tot LOD).  De locatie vind ik in elk geval alvast aangenaam. Het programma voor vandaag ziet er ook veelbelovend uit, dus het beloofd een mooie dag te worden.

Binnen het Brabantse Bibliotheeknetwerk wordt al een tijdje nagedacht over manieren waarop bibliotheekcontent verbonden kan worden met andere informatie. In dit kader werd eind vorig jaar een succesvolle hackathon georganiseerd onder de naam Hack-a-LOD. Verder wordt vooral aan bewustwording gewerkt: wat is Linked Open Data en wat kunnen (moeten) bibliotheken hiermee. David Weinberger heeft hierover op het laatste EMEA-congres van OCLC een presentatie gehouden die dit wat mij betreft duidelijk maakt. De video duurt ruim een half uur, maar is zeer de moeite waard!

Verder is onder de titel "Samen Delen, Samen Spelen" een zeer leesbaar artikel geschreven door mijn collega's Marianne Hermans en Stephan Kienhuis waarin ze aangeven waarom bibliotheken hun data moeten openstellen en aan elkaar verbinden.

Ik ga vandaag proberen om via dit blog live verslag te doen van een aantal sessies, want ik ben er toch. Een aantal jaren geleden heb ik hier ook al een aantal blogposts aan gewijd en ik ben benieuwd of er vorderingen zijn gemaakt. Gezien het aantal opgaves en de achtergrond van de deelnemers is er in elk geval bredere belangstelling voor het onderwerp!

woensdag 10 april 2013

Linked open data - wat is open?

In voorgaande posts heb ik een aantal bronnen en filmpjes op een rij gezet die me moeten helpen om beter te snappen wat het nut van linked open data is en hoe we dit (kunnen) gaan toepassen. 
Er kwamen ook een aantal randvoorwaarden langs waarvan "data onder open licenties beschikbaar stellen" de eerste was. Wat betekent dit? 

Tijdens de bibliotheek2daagse was er een presentatie over dit onderwerp. Hier werd de uitleg gestart met   het 5-sterren-model  voor open data van Tim Berners Lee. Het model benoemd de verschillende vormen waarin open data op het web beschikbaar kunnen worden gesteld. Daarnaast zijn er heel veel data die niet open beschikbaar zijn hoewel ze toch op het web zijn geplaatst. 
Heel kort samengevat zijn dit de varianten voor open data op het web:
  1. *       data beschikbaar stellen 
  2. **     data gestructureerd beschikbaar stellen
  3. ***   data gestructureerd beschikbaar stellen in open bestandsformaat 
  4. ****  data door middel van URL's vindbaar maken
  5. ***** data linken aan andere data voor meer context 
(zie ook wikipedia)

Bij open data wordt ernaar gestreefd naar zo min mogelijk beperkingen op hergebruik. Dit wordt geregeld door licenties zoals creative commons. 

Bibliotheken moeten ernaar streven om hun data (content zo u wilt) in relatie met andere data beschikbaar te stellen op een wijze die zoveel mogelijk hergebruik mogelijk maakt. Het lastige hierbij is dat bibliotheken slechts beperkt eigenaar van de data zijn, dus de uitdaging zit erin om zoveel mogelijk de data die open beschikbaar te ontsluiten.
Een volgende maal hoop ik verder te in te gaan op dit ontsluiten (door middel van RDF).

zondag 24 maart 2013

Linked Open Data - alvast wat goede voorbeelden

In deze TED-talk geeft de grondlegger van het WWW, Tim Berners Lee, uitleg over het hoe en waarom van linked data. De stap van websites met informatie naar de beschikbaarheid van data op het WWW. Data uit verschillende bronnen samen leveren nieuwe informatie op. Hoe meer je kunt verbinden, hoe krachtiger het wordt. Tim roept iedereen op om zijn steentje bij te dragen en maakt ook duidelijk dat het maken van verbindingen tussen verschillende (nu gescheiden) data-silo's heel veel meerwaarde oplevert.
Verder stelt hij een aantal regels die ook al langskwamen in mijn vorige post: 
  1. Alle data krijgen een unieke identifier (een URI, dit is een uniek webadres voor objecten zoals de URL dat is voor websites)
  2. Data volgens standaard beschikbaar stellen 
  3. Data gaan over relaties, vanuit relaties zijn weer andere verbindingen te leggen.



De bibliotheekcatalogi zijn volgens OCLC door hun opbouw heel simpel als linked data aan te bieden en via Worldcat gebeurd dit al. (Tijdens een sessie over Linked Open Data werd overigens gesteld dat de Worldcat-data heel weinig toegevoegde waarde leveren. Ik zie graag voorbeelden van het tegendeel!)

Ook komt hier het eerste goede voorbeeld langs: de nature-site van de BBC die volledig op basis Linked Open Data wordt samengesteld.



Nog een filmpje waarin mogelijkheden worden getoond. Tamelijk indrukwekkend en dus ook de moeite waard om deze website nog eens verder te checken.



Nog een voorbeeld. Dit komt al dichter in de buurt van verbinden van lokale data met andere data. Inspiratie genoeg. Op dit moment vind ik bier eigenlijk wel een aardig concept om mee aan de slag te gaan. Is hier al een ontologie voor??



Ik heb het antwoord op mijn vraag ook maar even opgezocht. Er is een bier-ontologie.

woensdag 20 maart 2013

Linked open data, informatie verzamelen (2)

Via twitter kwamen nog een aantal aanvullingen op het basislijstje binnen. Ik wil, met dank aan Lukas Koster en Enno Meijer deze nog graag even toevoegen:
rapport van de www-standaardenclub over library linked data
ook de erfgoedwereld is aan de slag

En, om echt mee te beginnen een filmpje van Europeana waarin wordt uitgelegd wat  Linked Open data is, waarom het nuttig is voor gebruikers en wat er voor nodig is.


Hiermee heb ik meteen een aantal trefwoorden en uitleg bij een aantal termen zoals die al zijn langsgekomen:
Linked Open Data helpt de gebruiker bij het vinden van relevante informatie uit verschillende open bronnen. Hiermee is gelijk de haak geslagen naar de (openbare) bibliotheken. Volgens mij zijn bibliotheken hiervan. Ook wordt duidelijk dat er een aantal randvoorwaarden/stappen zijn om dit mogelijk te maken:

  1. data onder open licenties beschikbaar stellen
  2. data als RDF-triples beschikbaar maken
  3. data moeten uniek adres hebben (URI)
  4. gebruik het http-protocol
Hierna kan het linken beginnen. Simpel? Dat komen we in het vervolg wel weer tegen. Zie in elk geval dat ik nog informatie nodig heb over de Open Licenties.


zondag 17 maart 2013

Linked open data, informatie verzamelen




Deel 2 van mijn ontdekkingstocht door de wereld van de Linked Open Data (LOD) betreft de relevante informatie over het onderwerp. Waar hebben we het over; hoe is het in te zetten;  zijn er al goede voorbeelden;  is het makkelijk toe te passen; wat zijn randvoorwaarden; zijn een aantal vragen die bij mij boven komen.

Een simpele zoekopdracht in Google levert 332 miljoen resultaten, dus daar kunnen we mee vooruit. Dan maar starten bij de wiki - een bron die zelf ook als LOD beschikbaar is. Op twitter ook de vraag uitgezet en via Lukas Koster levert dat de volgende nuttige links op:
http://linkeddata.org/guides-and-tutorials  en de volgende presentatie:


Verder nog een paar links langs die wat verder bekeken moeten worden:
Het LOD2-project
Sigma, een zoekmachine die gebruik maakt van LOD-bronnen
DBpedia
Resource Description Framework
Rosemie Callewaert

Hiermee ben ik vast niet compleet, maar we moeten ergens beginnen. Mis ik heel belangrijke bronnen als ik hier start? Mijn bril zal ik proberen te laten filteren op zaken die relevant zijn voor openbare bibliotheken. Een volgende maal hoop ik meer te kunnen vertellen over nut en noodzaak van Open Data voor (openbare) bibliotheken.

afbeelding geplukt van blog Ingmario

maandag 11 maart 2013

Linked open data, zo simpel nog niet

Tijdens de innovatiedoedag, een unconference voorafgaand aan de Bibliotheek2daagse in Middelburg vatte een groepje deelnemers het plan op om te ontdekken of de beloofde verbinding tussen NBC+-data en lokale data te maken is. Dit zou dan zodanig vorm moeten krijgen dat deze data vervolgens als een verrijking op de fysieke collectie wordt gepresenteerd.

Vaag?
Misschien wel, daarom vandaag met dezelfde personen, aangevuld met nog enkele belangstellenden, geprobeerd om het idee verder handen en voeten te geven.
Dat blijkt dan vervolgens minder simpel dan in Middelburg veronderstelt, vooral omdat een aantal randvoorwaarden (nog) niet ingevuld is:

  • de NBC+ levert de data nog niet in het geschikte formaat;
  • andere bronnen zijn niet zonder meer geschikt vanwege ontbrekende relevante metadata en/of zijn niet om te zetten naar het geschikte formaat;
  • de te gebruiken toolbox is nog niet gereed;

Verder is er nogal wat verschil is in kennis en ook niet helemaal helder wat er wordt opgeleverd.
Al deze beperkingen bleken vandaag geen reden om te stoppen. Sterker nog, het uitgangspunt was bewijzen dat de verbinding te maken is en dat gaan we nog steeds doen. Het traject is bedoeld om te leren en nu het kader helder is, moet dat gaan lukken.
Ik heb me voorgenomen om me te gaan verdiepen in Linked Open Data. Dat is de manier om collecties uit verschillende bronnen op een zinvolle wijze samen te kunnen presenteren en daarmee de basis voor de applicatie/interface die we willen ontwikkelen. Ik ga op dit blog wat berichten plaatsen over mijn ontdekkingsreis in de hoop meer mensen mee te nemen. Misschien levert dat vervolgens weer input die we bij de vormgeving van het idee kunnen meenemen. Met name tips met voor de openbare bibliotheken bruikbare bronnen die al als Linked Open Data worden aangeboden zijn zeer welkom.

Zie ook eerdere post naar aanleiding van sessie op de Bibliotheek2daagse

donderdag 13 december 2012

Openbare bibliotheken leveren open data #b2d2012

Ruwe aantekeningen in blogger-app hieronder. Later ietwat gefatsoeneerd...

Donderdagmorgen de B2D gestart met een sessie over Linked Open Data door  Nikki Timmermans en Maarten Zeinstra van Kennisland. Kennisland is netwerk gestart onder denaam open cultuur data. Dit netwerk is met name bedoeld voor musea, bibliotheken en erfgoedinstellingen. Bevat data over instellingen zoals openingstijden, en bibliografische gegevens. De data zijn zodanig beschikbaar dat deze hergebruikt kunnen worden, dit is ook toegestaan door middel van een open licentie.

5 sterren van Berners-Lee zijn hierbij uitgangspunt. Elke ster gaat stapje verder qua "openheid" en 5 sterren is hoogst haalbare. Op dat moment zijn data via open standaarden beschikbaar via linked open data-systemen.

Heel veel instellingen nu bezig om data open aan te bieden. Voorbeeld Library of Congress die data via API beschikbaar stelt en daarmee mogelijk maakt voor anderen om dit te hergebruiken. Openlibrary.org maakt hier bijvoorbeeld gebruik van.

Voor Nederland moet er nu werk worden verricht om de vertaaltabellen tussen wkpedia en dbpedia te verbeteren. Zie hiervoor verder op nl.dbpedia.org.
Als voorbeelden van toepassingen van Open Data worden genoemd de apps "hier was het nieuws" en "museapp.org".

Martijn gaat in op de beperkingen m.b.t. open data en de licenties die hier normaal gesproken worden gebruikt. Auteursrecht is volgens Martijn op veel open data niet van toepassing omdat dit meestal niet om uitgebreide teksten gaat. Het is wel van belang om vervolgens goed aan te geven dat data open beschikbaar zijn en onder welke voorwaarden. Creative Commons is hiervoor gebruikelijke oplossing.
Copyright is vooralsnog erg lang van toepassing, minimaal 70 jaar, maar kan nog veel langer zijn. Creative commons is sinds jaar of 10 mogelijkheid om werken onder beperkende voorwaarden vrij te geven.

Metadata is beschrijvende en content is eigenlijke werk. Metadata is meestal niet beschernd of mogelijk zelf gemaakt. Is vrijwel altijd beschikbaar onder CC-0 voorwaarden (vrij beschikbaar). Zitten rondom databanken nog wat beperkingen binnen Europees recht om het handig te maken.

Europeana stelt metadata onder CC-0 beschikbaar.
OCLC heeft ander licentie-model onder naam Open Data Commons met naamsvermelding. Dit is lastig als je door data uit verschillende databases door elkaar wil prestenteren. Ook zijn ODC en CC licenties bij hergebruik niet te combineren. Deels is dit te omzeilen door OCLC-data via Europeana binnen te halen, daar zijn ze via CC-0 bechikbaar.

Waar uitgevers beperkingen opleggen via contracten dan is dat bovengeschikt. Dit is o.a. De beperking waar NBD gebruik van maakt. Kennisland raadt aan hiervoor Open Data alternatieven te zoeken.